Qilalukkat qaqortat

Qilalukkat qaqortat. Asseq: Mads Peter Heide-Jørgensen
Qilalukkat qaqortat. Asseq: Mads Peter Heide-Jørgensen

Delphinapterus leucas

Isikkui nerisaallu

Qilalukkat qaqortat (beluga) arfiupput kigutillit naparutaqanngitsut. Qilalukkat qaqortat piaqqat (isortat) qasiartumik qalipaateqartarput ukioqqortusiartornertilli ilutigalugu qaqorsiartortarput arfinillit missaannik ukioqaleraangamik qaqqorissunngortarlutik. Qilalugaq qaqortaq inerilluarsimasoq 3-5 meterit akornanni angissuseqartarpoq 1.500 kiilullu tikillugit oqimaatsigilersarluni. Arnavissat angutivissanit mikinerulaartarput. Qilalukkat qaqortat nerisarinerusartagaat tassaapput aalisakkat, soorlu
saarulliit, uukkat, suluppaakkat, qeeqqat aamma qalerallit, kisiannili aamma amikut, raajat, saattuat eqaluillu nerisarisarlugit. Qilalukkat qaqortat ilaqutaat qaninnerpaat tassatuaapput qilalukkat qernertat.

Immap assinga qilalukkat qaqortat Kitaata aamma Canadap Issittortaata imataanni siammarsimanerannik takussutissiisoq. Ukiukkut najortagaat qasertuupput. Aasakkut najortagaat qernertuupput.
Immap assinga qilalukkat qaqortat Kitaata aamma Canadap Issittortaata imataanni siammarsimanerannik takussutissiisoq. Ukiukkut najortagaat qasertuupput. Aasakkut najortagaat qernertuupput.
Upernavimmi qilalukkat qaqortat pisat. Asseq: Pinngortitaleriffiup assiisivianit
Upernavimmi qilalukkat qaqortat pisat. Asseq: Pinngortitaleriffiup assiisivianit

Siammarsimanerat

Qilalukkat qaqortat ataatsimoortut marlunniit qulinut amerlassusillit naammattoorneqakkajunnerusarput aamma ukioq naallugu Issittup imartaaniittarput. Tunup imartaani qilalukkat qaqortat akuttusoorujussuupput, kisianni Kitaata imartaani qilalukkat qaqortat ukiuunerani (ukiamit – upernaamut) Avannaani Qaanaap imartaanit kujammut Qeqertarsuup Tunuata imartaata kujataa tikillugu naammattoorneqartarput (immap assinga matuma talerpia´tungaaniittoq takuuk). Qilalukkat qaqortat ilaasa Qaanaap avataani imartaq (Nordvandet) nerisassarsiorfigisarpaat, ilaali aamma nerisassarsiorlutik
Sisimiut avataanukartartut, ingammik Store Hellefiskebankemut.

Issittumi Canadap qeqertaasalu akornini immani ukioq kaajallallugu qilalugaqartarpoq, tamakkulu ukiukkut Kalaallit Nunaata Kitaata imartaaniissimasut upernaakkut nuliujartorlutik erniartorlutillu Canadap qeqertaasa akornginukartarlutik.

Killiffik aqutsinerlu

1800-kkut naalerneranni iluanaarniutigalugu qaqortanik qilalugarniarneq aallartippoq aamma 1920-kkut ingerlaneranni qilalukkat qaqortat ima ikilisimatigaat piniapilunneqarnermik kingorna allaat allorniusap sanimukartut avannarliup 66-iata kujataa´tungaani takussaajunnaavissimallutik. Qilalukkat qaqortat Kalaallit Nunaata imartaani pisarineqartartut amerlanersaat qilalugaqatigiinnit ataatsinit pisuupput, taamaattumik qilalukkat qaqortaqatigiit taakku Kalaallit Nunaata imartaani ikilisimaqimmata, qilalukkat qaqortat Kalaallit Nunaanni uumasut mianerisariallit navianartorsiortut allattorsimaffianni ilanngunneqarsimapput. Qilalukkat qaqortat ikileriarnerannut 1993-mit 2003-mut ukiumut agguaqatigiissillugit qilalukkat qaqortat 550-it pisarineqartarnerat pissutaaqataavoq annertuumik. 2004-imili qilalugarniarfiup nalaani qilalugarniartoqarmalli qilalugartassat pisassissutigineqartalerput, kingullermillu kisitsinerit takutippaat, Kitaata imartaani qilalukkat qaqortat maannakkut amerliartulersut imaluunniit nikigatik inissisimasut ukiorpassuarni piniarneqarnerisa killilersorneqarsimanerat pissutaalluni amerlassusiat patajaatsuusut. Namminersorlutik Oqartussat pissassiissutit amerlassusissaat aalajangertarpaat JCNB-imit (Joint Commission on Conservation and Management of Narwhal and Beluga) siunnersorneqareernermikkut. Siunnersuineq tunngaveqartarpoq qilalukkanik ilisimatusarneq aammalu kisitsisarnerit tunngavigalugit, Pinngortitaleriffittaarlu, NAMMCO aamma JCNB suleqatigalugit qilalukkat qaqortat qernertallu, Canada avitseqatigalugu pisarineqartartut, eqimattakkaat amerlassusai nalilersortarpai.

2004-mi qilalukkanik qaqortanik qaammataasanut nassitsissusersuinermi qilalugaq qaqortaq napittortarineqarsimasoq. Assiliisoq: Mads Peter Heide-Jørgensen.
2004-mi qilalukkanik qaqortanik qaammataasanut nassitsissusersuinermi qilalugaq qaqortaq napittortarineqarsimasoq. Assiliisoq: Mads Peter Heide-Jørgensen.

Ilisimatusarneq

Kalaallit Nunaannit, Danmarkimit aamma nunanit tamalaanit aningaasaliisoqarneratigut ukiuni kingullerni Pinngortitaleriffimmi qilalukkanik qaqortanik ilisimatusarneq kisitsinerlu annertusineqarsimavoq. Misissuinerit, amerlanertigut najukkani piniartut suleqatigalugit pisartoq, qilalukkat qaqortat ingerlaarfii, kinguaassiortarnerat, ukioqqortussusiat aamma timmisartunit kisinneqartarnerat qitiutillugit pisarput. Misissuinerit tamakku tunngavigalugit Kalaallit Nunaata imartaani qilalukkat qaqortat aqunneqarnerat pitsaasumik naliliiffigineqarsinnaanngorsimavoq.

Qilalukkat qaqortat pillugit ilisimatusarnerit uani atuakkit

Nutartigaq 26.10.2015