Ussuk

Ussuk mamaartoq. Ass: Aqqalu Rosing-Asvid
Ussuk mamaartoq. Ass: Aqqalu Rosing-Asvid

Erignathus barbatus

Angissusia

Ussuk puisaavoq angisoorsuaq. Ussuit inersimasut siggumminnit pamiallummik nuuinut  2,30-2,40 meterit missaannik angissuseqalersinnaapput. Aasakkut ussuit salutsillutik inersimasortaat 200-250 kiilut missaannik oqimaassuseqartarput. Upernassakkut upernaakkullu ussuit pualanerpaaffimmikkut 400 kiilut angullugit oqimaassuseqalersinnaasarput. Angutivissat arnavissallu angeqatigiingajapput.

Nerisaat

Nerisaat tassaapput aalisakkat raajat kiisalu natermiut soorlu sangujaat, inalugallit uillullu.

Siammarsimanerat amerlassusiallu

Ussuit taakku siammarterneqarnerat nunarsuup avannaarsuani
Ussuit taakku siammarterneqarnerat nunarsuup avannaarsuani

Ussuit pissuseqatigiinnut marluinnut avitaapput; Erignathus barbatus barbatus aamma E. b. nauticus. Pissuseqatigiit taakku marluiit ataanniittut siammarsimaffiat killileruminaappoq aamma saarngisa ilaat kisiisa atorlugit ussuk pissuseqatigiinni sorlermiinnersoq nassuitsumik aalajangerneqarsinnaanngilaq. Kisianni Beringip Ikerasaata eqqaanit imaluunniit Okhotskep Imartaanit ussunnit atortussat amerlanerusut Atlantikup imartaaniittunut sanilliukkaanni agguaqatigiissillugu angissusiat assigiinngitsuusut takuneqarsinnaalluartarput. Assersuutigalugu ussuit E.b. nauticus it niaqui naannerupput silinnerullutillu.

Nunarsuaq tamakkerlugu ussoqatigiikkuutaat qanoq amerlatiginersut nassuitsumik ilisimaneqanngillaq, kisianni sumiiffiit ilaanni misissuiffiusimasuni immikkut naatsorsuinerit ilimanarsisippaat nunarsuarmi ussoqatigiikkuutaat 750.000-iusut, tamakkunannga ussuit E.b. nauticus-it 500.000-it missaanniillutik. Immikkut naatsorsuinerni pineqartut tassaapput misissuiffiusimasuni ussuit sikuni assigiinngitsuni agguaqatigiissillugu amerlassusiat; assersuutigalugu kangerlunni siku aalaakkaasoq, sinerissani sikut aalaakkaasut maniilarsuillu. Tamatuma kingorna qaammataasat malillugit immap assingani sumiiffiit assigiinngitsunik sikullit qanoq annertutiginersut naatsorsorneqartarput sumiiffiillu tamakku ussuit amerlassusiannik amerlillugit

Kinguaassiortarnerat

Ussuk inersimanngitsoq sikup qaavani. Ass: Aqqalu Rosing-Asvid
Ussuk inersimanngitsoq sikup qaavani. Ass: Aqqalu Rosing-Asvid

Kalaallit Nunaanni puisitut allatulli ussuit tallimat missaannik ukioqaleraangamik kinguaassiorsinnaalersarput (ilaat ukiunik marlunnik sioqqutsillutik kingoqqutsillutilluunniit). Ussuit apriili-maajimi sikuni satsersuni imaluunniit sikup sinaani immap ammaannartup eqqaani piaqqisarput. Illaaq anillannermini 1,30 meterit missaanni angissuseqartarpoq 35 kiilullu missaannik oqimaassuseqartarluni. Ullut 24-t missaanni miluttarpoq piffissamilu tamatumani ullormut 3 kiilut sinnilaarlugit oqimaallisarluni, taamaattumik arni qimakkaangamiuk nalinginnaasumik 100 kiilut sinnilaarlugit oqimaassuseqartarpoq. Illaaq anillannermi kingorna nal. akunnialunnguit qaangiunneranni immamut pisinnaanngoreertarpoq aammalu suli milutsilluni nerisassarsiulaalereersarluni.

Upernaakkut angutiviaq immap iluani erinarsulersarpoq. Imaassinnaavoq nipiliornini pissaaneqarfimminik illersuinermini arnavissanillu ussassaarinermini atortaraa. Ussuit piaraat milukkunnaaraangata inersimasortaat maajimi nuliarnerusarput. Ussuit puisit allat assigalugit kingusinaartumik naartulersarput. Tassa imaappoq mannissaq immutserneqarsimasoq arlalinngorluni avittarpoq toquusartarlunilu. Augustip aallartinnerani mannissaq illiaanut nipputtarpoq illaavalu alliartulerluni.

Mamaartarnerat

Ussuk sikup qaavaniitsoq Ass: Lars Maltha Rasmussen
Ussuk sikup qaavaniitsoq Ass: Lars Maltha Rasmussen

Piffissaq ussuit mamaarfigisartagaat killileruminaappoq. Nalinginnaasumik aasap qaammataani juuni juulimi augustillu aallartinnerani mamaarnerusarput. Taamaalinerani ussuit kajuusartumik qalipaateqartarput sikumilu qassimaffigisaanni meqqoqartarpoq katatanik. Ukiassalernerani ukiakkullu nutaanik sølvisungajak qasertunik meqqunittarput ussuillu inersimasut amerlasuut niaquisa qaavi qaqungajattortaqartarput (ilisimatusarnermi asseq takujuk). Puisillu sølvisungajak qalipaatillit aamma mamaartarput, taamatulli mamaarnerminni meqqui ataasiakkaat kisimik katagartarput, taamatut annikitsumik mamaartarnerat ukioq kaajallallugu naammattoorneqartarpoq. 

Killiffik

Ussuit marluiit immikkut pissusillit ataanniittut kinguaassiorsinnaasunut arlalinnut avinneqarsinnaassagunarput; tassa imaappoq puisit ataatsimoortut avinngarusimallutik uumasut, assersuutigalugu ussoqatigiit arlaannik pisarineqartut ussoqatigiit arlaasa amerlassusiannut sunniuteqarneq ajorput. Sumiiffiit ilaanni ussunnik piniapilunneq pinngitsoortinniarlugu ussoqatigiit tamarmik immikkut killifilerneqartariaqarput, maannakkorpiarli ussoqatigiit akornanni killeqarfiit imaluunniit ussoqatigiikkuutaani assigiinngitsuni ussuit qanoq amerlatiginersut naammattumik ilisimasaqarfiginngilavut. Taamaattumik Kalaallit Nunaata eqqaani ussuit killiffilersorneqarsinnaanngillat. Taamaakkaluartoq puisit tamakku sumiiffinni annertoorujussuarni ikittunnguakkuutaarlutik siammarsimanerat piniapilunneqarnissaannnut illersuutaasorineqarpoq. Taamaattumik Kalaallit Nunaanni uumasut nungutaanissaminnut navianartorsiortut allattorsimaffianni ussuit navianartorsiortinneqanngitsutut immikkoortillugit allassimapput.

Aqutsineq

Nunani tamalaani ussunniarnermut aalajangersaasunik aqutsisoqatigeeqanngilaq. Ussunniartarnermut siunnersuineq tamakkuninngalu aqutsineq pillugu  NAMMCO-mut aaneqarsinnaapput.

Ussuk nutaanik qasertunik meqqutaaqqammersoq qaammataasanut nassitsissuserneqartoq.Ass: Aqqalu Rosing-Asvid
Ussuk nutaanik qasertunik meqqutaaqqammersoq qaammataasanut nassitsissuserneqartoq.Ass: Aqqalu Rosing-Asvid

Ilisimatusarneq

Paasissutissat naapertorlugit ussuit natsiit assigalugit assigiinngitsunik periuseqartarput, ilaai piffinni nuttartuunatik ilaalli ungasissorsuarmut naluttarlutik. Nalinginnaasumik ukiup sikua issusooq orniguffigineq ajortaraluarpaat kisianni avannaani piniartut sikuni 1 miiteri tungaanut issutigisuni alloqartarnerarpaat. Ussuit inersimasut nassitsissutilerneqarnerisa takutippaat Qimusseriarsuup ilorpasissortaani issusuumik ukiukkut sikoqartartumi ukiisartut. Ussuillu amerlasuut sikut sinaaniittarput, sikuni issunngitsuni sikoqanngitsuniluunniit uninngasarlutik.

Nutartigaq 11.02.2014